VİTRAY
Günümüzde çok yaygın olarak, evlerde, otellerde,
fabrikalarda, yemek ve oyun salonlarında, camilerde
ve bunun gibi birçok mekanda çok amaçlı kullanılan
bir sanat tekniği olan vitraya, kısaca cam resmi
diyebiliriz.
VİTRAY NEDİR?
Vitray sanatı gün ışığı ile doğan ve yine onun az
ve çokluğu ile değişimler kazanan bir ışıklı resim
sanatıdır.
Vitrayın diğer resim sanatlarından ayrı olan
yönü onu diğerlerinden üstün kılan tarafı aynı
kalmayışı, ışık değişimleriyle, ya da ışığa etki
eden elemanların değişimiyle değişik özellikler
kazanmasıdır.
Bir ışığın azalıp çoğalması ve bulutların hareketi,
hatta vitrayın arkasında bulunan ağaçların dal
ve yapraklarının veya başka cisimlerin hareketi
cam üzerinde değişik renk ve gölgeler meydana
getirir.
Yakın yüzyıla kadar vitray sanatı doğal ışıktan
yararlanmıştır. Teknikteki ilerlemelere paralel
olarak değişik kaynaklarda, özellikle elektrik ışığı
vitrayın ışık kaynağı olmasını sağlamıştır.
Ayrıca hiç doğal ışık olmayan yerlerde de vitray
kullanılmıştır.
VİTRAY NEREDE VE NE ZAMAN
DOĞMUŞ VE NASIL BİR GELİŞİM GÖSTERMİŞTİR?
Vitray sanatının doğuşu, ana maddesi olan camın
icadıyla yakından ilgilidir.
Cam insanlar tarafından taş devrinde kullanılmaya
başlamıştır. Bunlar volkanik olaylar sonucu meydana
gelen doğal (tabii) camlardır.
İlk cam yapımı üfleme aletinin icadıyla Mısır'da
başlamıştır. Bu teknik daha sonraları Finike,
Yunanistan ve Romalılar tarafından kullanıldı.
Roma'da yapılan kazılar Vitrayın M.S. I. yüzyıldan
beri yapılmakta olduğunu ortaya koymuştur.
Vitray VII. yüzyılda Araplar, daha sonra da Türkler
tarafından kullanılarak sanat değeri yüksek örnekler
ortaya konmuştur.
Hıristiyanlık dünyasında sadece dini yapılarda
(Kilise, katedral vb.) kullanılan vitray; Türklerde
dini yapıların dışında da kendini göstermiş cami,
türbe vb. yapılar yanında saray, köşk, kasr,
kütüphane ve evlerde bol bol kullanılmıştır.
VİTRAY NERELERDE
KULLANILIR?
a) Konutlarda; pencerelerde, aydınlıklarda, oda
bölmelerinde, paravanlarda, duvar panolarında,
abajurlarda ve kapılarda yer almaktadır.
b) Fabrikalarda; hizmet binalarında,
dinlenme-eğlenme tesislerinde, yemek-oyun
salonlarında, yönetici, müdür odalarında yer
almaktadır.
c) Otellerde; dış mekan ve aydınlatma
panolarında, giriş kapılarında, lobilerde, banyo,
yemek, eğlence salonlarında, odaların aydınlatma
elemanlarında paravanlarda kullanılmıştır.
d) Ayrıca cami, eğlence yerleri, spor salonları,
devlet kurum ve dairelerinde, okullarda, sanat
galerilerinde istasyon bekleme salonları gibi
yerlerde kullanılmaktadır.